Anastasia Matı: At ve Kale Şahı Kapana Kıstırır

Anastasia matı, iki taşın tamamen farklı işler yaptığı güzel bir örnektir. At şahtan biraz uzakta durur ve sessizce kaçış karelerini elinden alır. Ardından kale (ya da vezir) tahtanın kenarına geçer ve dikey boyunca şah çeker. Kenar, kendi piyonu ve at arasında sıkışan şahın gidecek yeri kalmaz.

Genellikle rok yapmış bir şaha karşı h dikeyinde görülür ve çoğu zaman nefes kesen bir vezir fedasıyla başlar.

Matın anatomisi

Tipik görüntü şöyle. Siyah şah h7’de, kendi piyonu g7’de. Beyaz at e7’de durur ve hem g8’i hem g6’yı kontrol eder. Beyaz kale, h dikeyinin bir yerinden, örneğin h5’ten şah çeker.

Şimdi şahın karelerini say:

• g8 ve g6 atın kontrolünde.
• h8 ve h6 h dikeyinde, yani onları kale kontrol ediyor.
• g7 Siyahın kendi piyonuyla kapalı.

Siyah kaleyi alamıyor ve h dikeyinde araya taş koyamıyorsa bu mattır. Aynı mat kale yerine vezirle de olur, simetrik olarak a dikeyinde de kurulabilir.

Saldırı genellikle nasıl gelişir

Anahtar, e7’deki at. Oraya çoğu zaman d5 ya da f5’ten şah çekerek ya da e7’de bir taş alarak gelir. e7’ye yerleştiğinde kendine sor: h dikeyini açıp oraya ağır bir taş getirebilir miyim?

Klasik bitiriş kombinezonu h7’de vezir fedasıdır. Siyah şahın g7 ve h7’deki piyonların arkasında h8’de olduğunu düşün (çoğu zaman Ae7+ ile oraya yeni sürülmüştür); beyaz at e7’de, bir kale de h dikeyine geçmeye hazır. Beyaz Vxh7+! oynar. g8 atın kontrolünde olduğundan şah almak zorundadır: Şxh7. Ardından kale, nerede bekliyorsa oradan Kh3# ya da Kh5# ile gelir. Feda, şahı koruyan h7 piyonunu ortadan kaldırır ve şahı açık dikeye çeker.

Bazen h dikeyi zaten açıktır ve basit bir kale manevrası yeter. Her iki durumda da sıra şöyledir: önce atı yerine koy, sonra dikeyi aç, sonra şah çek.

Tipik hatalar

Saldıranlar bazen kalenin gerçekten tek hamlede h dikeyine ulaşıp ulaşamayacağını kontrol etmeden veziri feda eder. Kalenin iki hamleye ihtiyacı varsa savunan, kaçmak, araya taş koymak ya da karşı saldırıya geçmek için bedava bir tempo kazanır. Hiçbir savunma taşının h dikeyini kapatamayacağını ya da kaleyi alamayacağını da kontrol et.

Savunanlar çoğu zaman e7’deki tek bir atı küçümser. Değerli hiçbir şeye saldırmadığı için zararsız görünür, ama şahın can havliyle ihtiyaç duyduğu iki kareyi kontrol eder. O atı erkenden, küçük bir materyal bedeli ödese bile ortadan kaldırmak, çoğu zaman hayatta kalmanın tek yoludur. Bir başka savunma hatası da h dikeyini korumasız bırakmaktır; örneğin son yatayda h8’e kayabilecek bir kale olmaması.

İşe yarayan üç alışkanlık

1. e7 ve e2’deki ileri karakollara dikkat et. Atın rok yapmış bir şahın yakınında bunlardan birine indiğinde, h7 ya da h2’de bir fedadan sonra ne olacağına hemen bak.
2. Kale manevralarına bak. Üçüncü yataydaki bir kale (Kf3-h3 ya da Ke3-h3) bu matı getirmenin en yaygın yoludur.
3. Saldıranları değil, kaçış karelerini say. Her kareyi kontrol ediyorlarsa iki taş yeter. Şahın etrafındaki fazladan savunma materyali gözünü korkutmasın.

Anastasia matı ilk gördüğünde sihirbazlık numarası gibi görünür, ama birkaç bulmacadan sonra e7’deki at ile açık h dikeyinin oluşturduğu görüntüyü tanımak çocuk oyuncağına döner.