Uygulamada 721 bulmaca
Son yataya ulaşan piyonların neredeyse hepsi vezir olur. Düşük terfi bulmacaları istisnalarla ilgilidir: Bir atın, kalenin ya da filin tek kazandıran seçim olduğu, vezirin ise kazancı elden kaçıracağı, hatta pata yol açacağı konumlar. Gerçek oyunlarda nadirdirler ve çalışmaya değer olmalarının nedeni de tam olarak budur. O an geldiğinde veziri düşünmeden seçmek yerine durumu tanıyabilmelisin.
Kurallar burada sana tam özgürlük verir. Terfi eden bir piyon, tahtada hangi taşlar kalmış olursa olsun kendi renginde bir vezire, kaleye, file ya da ata dönüşebilir. Bu bulmacalardaki tek soru, işi hangisinin gördüğüdür.
Neden ata terfi?
At, aynı karede duran bir vezirin saldırmadığı karelere saldırır; bu yüzden ata terfi, taktiklerde en sık görülen düşük terfidir. Olağan nedenler:
- Şahlı çatal. d7’de beyaz bir piyon, e6’da siyah şah ve b7’de siyah vezir düşün. d8=A+ sonrası yeni at hem şaha şah çeker hem de vezire saldırır ve vezir bir sonraki hamlede düşer. d8’deki bir vezir şah bile çekmezdi.
- Anında mat. Bazen kıstırılmış bir şaha şah çekmenin tek yolu attır, çünkü o karedeki vezir şaha saldırmaz.
- Tempo kazanmak. Bir at şahı, rakibin kendi tehditlerini durdurmak için ihtiyacın olan hamleyi tam olarak kazandırabilir.
MateMind’ın kilden atı Springer’ın bu temaya ayrı bir zaafı olması da çok doğal.
Neden kaleye ya da file terfi?
Kaleye ve file terfi neredeyse her zaman patla ilgilidir. Savunan tarafın çok az hamlesi kaldığında yeni bir vezir şah çekmeden kalan bütün kareleri elinden alabilir ve oyun o anda berabere biter. Kale yatayları ve dikeyleri kontrol eder ama çaprazları kontrol etmez; böylece şaha yasal bir hamle bırakırken bir hamle sonra mat işini yine de görebilir. Fil terfisi hepsinin en nadiridir; hem vezirin hem kalenin pat yapacağı ama filin bir kare boş bırakıp yine de kazandığı durumlarda ortaya çıkar.
O anı fark etmek
Terfi çözümün bir parçası olduğunda dur ve iki soru sor. Birincisi, o karedeki vezir şah çekiyor mu, çekmiyorsa at çeker miydi? İkincisi, terfiden sonra rakibin hâlâ yasal bir hamlesi var mı? Savunan tarafın elinde bir şah ve birkaç kilitli piyon kaldıysa pat gerçek bir tehlikedir.
Tipik işaretler arasında rakibin şahı ile vezirinin ikisinin de terfi karesine bir at sıçrayışı uzaklıkta olması, köşede kendi taşlarıyla kıstırılmış bir şah ve rakibinin elinde şahtan ve hareket edemeyen piyonlardan başka bir şey kalmadığı oyun sonları vardır.
Sık yapılan hatalar
- Düşünmeden vezire terfi etmek. Düşük terfi bulmacalarının çoğu tam olarak bu refleks üzerine kuruludur.
- Çatal için at seçip rakibin onu önce alabileceğini ya da daha büyük bir tehditle görmezden gelebileceğini kaçırmak.
- Terfiden sonra pat kontrolünü unutmak. Sadece kendi tehditlerini değil, savunanın yasal hamlelerini de say.
Pratik ipuçları
Terfi karesine diğer kareler gibi davran: Olası her taş oradan hangi rakip taşlara saldırırdı? Sadece veziri değil, dört seçeneğin hepsini gözünde canlandır. Bir bulmacada vezire terfi ettikten sonra kazanç yok gibi görünüyorsa, bunu cevabın başka bir taş olduğuna dair güçlü bir ipucu say.
Bu konumlar sık karşına çıkmaz ama çıktığında fikri bilmek bir beraberliği galibiyete, bir galibiyeti de güzel bir galibiyete çevirebilir.
