Uygulamada 14.303 bulmaca
Altıncı ya da yedinci yataydaki bir piyon bütün konumu değiştirir. Savunan taşları bağlar, rakip şahı sıkıştırır ve ilk fırsatta vezir çıkmakla tehdit eder. İlerlemiş piyon bulmacalarında çözüm tam da böyle bir piyonun etrafında döner: onu terfi karesine kadar sürmek, bir mat saldırısında destek olarak kullanmak ya da hiçbir şey onu durduramasın diye başka materyalden vazgeçmek.
Üstelik bu konumlar yalnızca oyun sonlarından gelmez. Rok yapmış bir şahın önünde f6’daki bir piyon ya da hareketli bir oyun ortasında d7’deki bir geçer piyon, boş bir tahtada tek başına koşan bir piyon kadar belirleyici olabilir.
İlerlemiş piyon nasıl kazandırır
Piyon işi nadiren tek başına ileri yürüyerek bitirir. Çoğu zaman taşlarınla birlikte çalışır:
- Bir savunanı bağlamak. d7’deki bir piyonun önüne çakılıp kalmış bir kale ya da terfi karesini bekleyen bir şah başka hiçbir yere yardım edemez. Senin işin, o savunanın artık neyi koruyamadığını bulmak.
- Saptırma. Bir şah ya da feda, piyonun önünü tutan taşı uzaklaştırır. Terfi karesini kontrol eden taş gidince piyon terfi eder.
- Mata destek. f6’daki beyaz piyon, g8’deki şaha karşı g7 ve e7 karelerini kontrol eder; böylece g7’ye inen vezir mat edebilir. h6’daki bir piyon da g7’deki veziri tam olarak aynı şekilde destekleyebilir.
- Ek darbeyle terfi. Yedinci yataydaki bir piyon sekizinci yataya taş alarak geçerse şah çekerek terfi edebilir ya da aynı anda iki hedefe saldırabilir.
Konumdaki ipuçları
Altıncı ya da yedinci yatayda bir geçer piyon ara ve önündeki kareyi kimin kontrol ettiğini kendine sor. O kareyi tek bir rakip taş koruyor ya da tıkıyorsa, büyük ihtimalle aşırı yüklenmiştir ya da saptırmaya açıktır. Rakip şahın nerede olduğuna da bak. Uzaktaysa, bir piyon atılımı ya da bir feda, şahın zamanında yetişemeyeceği bir geçer piyon yaratabilir. Piyonun rakip şahı sıkıştırıyorsa da son yatayda ya da köşede çoğu zaman bir mat kalıbı belirir.
Nerede ters gider
Klasik hata, piyonu çok erken sürmektir. Piyon ablukaya alınabileceği ya da rakibin onu alabileceği bir kareye ilerlerse en büyük kozunu boşa harcamış olursun. Sürmeden önce, önündeki karenin güvenli olduğundan ya da ilerlemenin bir tehditle geldiğinden emin ol.
İkinci hata, karşı oyunu gözden kaçırmaktır. Taşların piyona eşlik etmek için yola çıktığı anda art arda vezir şahları ya da bir koridor matı tehdidi gelebilir. Bazen de bulmacayı çözenler piyonun mutlaka terfi etmesi gerektiğini varsayar; oysa daha güçlü fikir onu yerinde bırakmak, bir mat ağının parçası olarak kullanmak ve taşlarla kazanmaktır.
Pratik ipuçları
- İlerlemiş bir piyonun önündeki kareyi konumun kilit karesi olarak gör. Onu kim kontrol ediyor ve bunu nasıl değiştirebilirsin?
- Piyonun önünü tutan taşa da saldıran şahları ara; bunlar onu tempo kazanarak saptırır.
- Eski kuralı unutma: kalenin yeri geçer piyonun arkasıdır, piyon ister senin ister rakibinin olsun.
- Bir piyon son yataya ya düz ilerleyebiliyor ya da taş alarak geçebiliyorsa, bütün seçenekleri karşılaştır. Her biri farklı bir kareye çıkar ve farklı tehditler getirebilir.
Bu bulmacalardan birkaç düzine çözdükten sonra, çok ilerlemiş bir piyon sana küçük bir ayrıntı gibi değil, ilk hesaplaman gereken şey gibi görünmeye başlar.
