Zadania w aplikacji: 1015
Mat Bodena to motyw, przez który gracze nerwowo podchodzą do długiej roszady. Dwa gońce atakują po przekątnych, które krzyżują się dokładnie na królu, tworząc literę X. Pozostałe pola blokują królowi jego własna wieża i lekkie figury, a całość często zaczyna się od ofiary hetmana, która spada jak grom z jasnego nieba.
Motyw nosi nazwisko Samuela Bodena, angielskiego szachisty z XIX wieku. Najczęściej zobaczysz go przeciwko królowi na c8 lub c1, ale ta geometria może pojawić się wszędzie.
Jak gońce łapią króla
Typowy obraz: czarny król stoi na c8, czarna wieża na d8, a inna czarna figura (często skoczek, goniec albo pion) na d7. Piona b7 już nie ma. Białe mają dwa gońce:
- Goniec na a6 daje szacha po przekątnej a6-c8 i kontroluje też b7.
- Goniec na f4 (albo w dowolnym miejscu przekątnej b8-h2) kontroluje c7 i b8.
Sąsiednie pola króla to b8, b7, c7, d7 i d8. Dwa z nich zajmują własne figury czarnych, pozostałe trzy kontrolują gońce. Jeśli czarne nie mogą zbić gońca na a6 ani postawić figury na b7, to mat.
Zauważ, że gońce stoją na polach różnego koloru i na krzyżujących się przekątnych. Ten kształt litery X warto zapamiętać.
Typowa droga do mata
Najsłynniejszy wstęp to ofiara hetmana na c6. Czarne zrobiły długą roszadę, na c6 stoi czarny skoczek lub pion, a białe mają już gońca na przekątnej b8-h2 i gońca białopolowego, który może dojść na a6. Białe grają Hxc6+! i po bxc6 pion z kolumny b opuszcza b7, otwierając przekątną a6-c8. Potem Ga6# kończy partię.
Są też inne drogi. Czasem pion b7 już się ruszył albo został wymieniony i goniec po prostu wchodzi na a6. Czasem ofiara wieży lub skoczka na b7 robi to samo: gdy pion zbije albo zniknie, przekątna a6-c8 jest otwarta.
Gdy król przeciwnika stoi na c8, zadaj sobie te pytania:
- Czy mam gońca, który celuje w b8 i c7?
- Czy mój drugi goniec może dojść na a6 jednym ruchem i co mu przeszkadza?
- Czy jedyną przeszkodą jest pion b7? Jeśli tak, jak zmusić go do ruchu?
Typowe błędy
Dla atakującego największe niebezpieczeństwo to źle policzone pola króla. Jeśli d7 lub d8 jest wolne, król po prostu odchodzi, a twoja ofiara to tylko strata materiału. Upewnij się też, że obrońca nie może odbić na a6 ani wstawić figury na b7.
Obrońca zwykle popełnia błąd wiele ruchów wcześniej: robi długą roszadę, gdy gońce przeciwnika już celują w skrzydło hetmańskie, a potem tłoczy figury na d7 i d8. Inny błąd to nieostrożne …b5 albo …b6, które mogą otworzyć przekątną a6-c8 nawet bez ofiary.
Praktyczne wskazówki
- Pilnuj obu kolorów. Mat Bodena wymaga gońca białopolowego i czarnopolowego, więc gdy jeden z nich zostanie wymieniony, niebezpieczeństwo w dużej mierze znika.
- W obronie zachowaj pole ucieczki. Wolne d7 lub b8 często sprawia, że cały atak matowy spala na panewce.
- Traktuj pole c6 jak zapalnik. Figura na c6 przed królem po długiej roszadzie plus dwa aktywne gońce przeciwnika powinny zapalić ci czerwoną lampkę.
Obraz litery X łatwo zapamiętać, a gdy raz go załapiesz, zaczniesz widzieć krzyżujące się gońce we własnych partiach.
