Uygulamada 2.436 bulmaca
Pillsbury matı, Morphy matının ayna görüntüsüdür. İkisinde de rok yapmış şaha karşı kale ve fil birlikte çalışır, ama burada şahı kale çeker, fil de sessizce köşeyi tutar. Kalıp adını keskin saldırı oyunuyla tanınan Amerikalı usta Harry Nelson Pillsbury’den alır.
Genellikle rok yapmış şahın önündeki piyon ortadan kalktıktan sonra ortaya çıkar; şah, çevresi kendi taşlarıyla tıkanmış halde açık bir dikeyde savunmasız kalır.
Kalıbın son hali
Siyah şah g8’deyken standart görüntü şöyledir:
- Siyah şah g8’dedir, kendi kalesi f8’de, piyonları f7 ve h7’dedir.
- Beyaz fil uzun a1-h8 çaprazında, örneğin b2’de durur; g7 boş olduğu için g7 ile h8’i tutar.
- Beyaz kale g dikeyinden, örneğin g1’den şah çeker.
Şahın bütün seçenekleri tükenmiştir. f8, f7 ve h7’yi Siyahın kendi taşları kapatır. g7’yi hem kale hem fil tutar. h8’i fil kontrol eder. g dikeyinde araya konacak bir taş da yoksa bu mattır.
Bunu Morphy matıyla karşılaştır: orada şah h8’dedir, fil şah çeker, kale kareleri kapatır. İkisini birlikte öğrenirsen ikisini de çok daha çabuk tanırsın.
Bu mata nasıl ulaşılır
Asıl engel g7 piyonudur, bu yüzden Pillsbury saldırılarının çoğu onu ortadan kaldırarak başlar. Tipik yollar:
- g7’de fil, kale ya da vezirle yapılan ve g dikeyini paramparça eden bir feda.
- Uzun çaprazdaki filin açarak şahlarıyla şahı g8 ile h8 arasında gidip gelmeye zorlamak; sonunda g7 boşken kale g dikeyinin aşağısından şah çeker.
- Şahı h8’den g8’e geri sürmek; ardından g dikeyinden çekilen kale şahı işi bitirir.
- Bir piyonu e5’e ya da d4’e sürüp sonra değişerek uzun çaprazı açmak; fil birden h8’i görür.
Tipik ipucu şudur: saldıranın g dikeyinde bir kalesi ve h8’e bakan bir fili vardır, savunanın f8’deki kalesi ise hâlâ kendi şahının yolunu kesmektedir.
İşler nerede ters gider
Saldıranın en sık hatası, uzun çapraz kapalıyken g dikeyinden şah çekmektir. f6’da siyah bir piyon ya da e5’te bir taş varsa h8 boştur ve şah köşeye çekilir. Karar vermeden önce filin hattını kare kare kontrol et.
Bir başka hata h7’yi unutmaktır. Savunan daha önce …h6 oynadıysa şah h7’ye kaçar ve mat ortadan kalkar. Bu durumda veziri oyuna sokmak gibi başka bir fikre ihtiyacın olabilir.
Savunan taraf bu kalıba çoğu zaman kalesini f8’de fazla uzun tuttuğu için yenilir. O kale şahın en iyi kaçış yolunu kapatır. Kaleyi oynamak ya da g dikeyinde araya girebilecek bir taşı elde tutmak çoğu zaman matı önler. g dikeyi açılmadan önce küçük bir piyon hamlesiyle şaha hava açmak da güçlü bir önlemdir.
Antrenmanın için ipuçları
- Rok yapmış şah g piyonunu kaybettiyse g dikeyine ve uzun çapraza ayrı ayrı değil, birlikte bak.
- Hangi taşın şah çekmesi gerektiğini kendine sor. Şah g8’deyse genellikle kale şah çeker; h8’deyse çoğu zaman fil.
- Saldıranları değil, kaçış karelerini say. Şahı çevreleyen kendi üç taşı, burada savunanın en büyük zaafıdır.
Kale ve fil iş birliği birçok kalıpta karşına çıkar; bu kalıp da gerçek oyunlarda çabucak karşılığını verir.
