Boğma Mat: Tek Bir At Şahı Nasıl Mat Eder

Çok az mat bu kadar keyif verir. Şah köşesinde, kendi ordusuyla çevrili oturur ve tek bir at içeri sıçrayıp oyunu bitirir. Atı kimse alamaz, at şahına araya girilemez ve şahın adım atacak yeri yoktur. Onu kendi taşları boğmuştur; adı da buradan gelir.

Boğma mat sandığından daha sık görülür, özellikle savunan taraf rok yapıp şahının etrafını taşlarla doldurduğunda.

Aklında tutman gereken görüntü

Klasik kurulum şöyle: Siyah şah h8’de, siyah bir kale g8’de, siyah piyonlar g7 ve h7’de. Beyaz at şah çekerek f7’ye iner. Şahın komşu üç karesi, yani g8, g7 ve h7, kendi taşlarıyla dolu. At şahına araya girilemez ve g8’deki kale f7’ye ulaşamaz. Oyun biter.

Ayna görüntüsü de işler: Şah h1’de ya da a8’de olabilir veya şahın etrafını farklı taşlar kapatabilir. Tek şart, şahın etrafındaki her karenin kendi taşlarıyla dolu olması ve atın alınamamasıdır.

Ünlü hazırlık

Boğma mat nadiren durup dururken ortaya çıkar. En bilinen yol, a2-g8 çaprazında bir vezir ve şaha yakın bir at gerektirir. Diyelim ki Siyah şah h8’de, g7 ve h7’de piyonları, e8’de bir kalesi var; Beyazın da c4’te bir veziri ve g5’te bir atı var:

1. Af7+ ve şah geri dönmek zorunda: Şg8.
2. Ah6+, at ve arkasındaki vezirden çifte şah. Sadece bir şah hamlesi kurtarır: Şh8 (Şf8 olursa Vf7# gelir).
3. Vg8+!, vezir fedası. Şah alamaz, çünkü h6’daki at g8’i korur; o yüzden kale almak zorundadır: Kxg8.
4. Af7# ve şah kendi kalesi ile piyonları arasında gömülür.

Vezirin çapraz boyunca g8’e baktığında ve rakip şah köşenin yakınında sıkıştığında bu diziyi ara.

Saldıranlar ve savunanlar nerede hata yapar

Saldıranlar vezir fedasını çoğu zaman görür ama savunanın başka bir çıkış yolu olup olmadığını kontrol etmeyi unutur. Vezirini g8’de vermeden önce şahın onu gerçekten alamadığından ve kale yerine başka bir taşın alamayacağından emin ol. Rakip kaleden başka bir taşla geri alabiliyorsa köşe açık kalabilir.

Savunanlar bu kalıba genellikle kalabalık yüzünden yenilir. Şah h8’de saklanırken kaleyi g8’de ya da f8’de bırakmak son kaçış karesini elinden alır. Bir başka sık hata da f7’ye yalnızca bir sıçrayış uzaklıktaki g5 ya da e5’teki bir atı görmezden gelmektir.

Daha hızlı fark etmek için ipuçları

• Şahın boş karelerini say. Cevap sıfırsa, ne kadar tuhaf görünürse görünsün her at şahına bakmaya başla.
• a2-g8 çaprazını izle. Orada bir vezir ya da fil ile yakında bir at, bütün dizinin kurulumudur.
• Çifte şahı sev. Çifte şah, şahı hareket etmeye zorlar; şahı köşeye geri sürmenin yolu da tam olarak budur.
• f2 ve f7’yi erkenden düşün. Açılışta atlar şah çekerek çoğu zaman bu karelere iner ve ardından boğma mat fikirleri gelir.

Boğma matı bulmak çok eğlencelidir. Birkaç kez gördükten sonra, bir şah kalabalık bir köşede saklandığında gözlerin parlamaya başlar.